«بانوی ولایت» کابوس حاکمان زور و تزویر


yazahra

نوشته ی طیبه مروت

این روزها در و دیوار شهرمان سیاه پوش عزای «ام ابیها» ست؛ او که برای بیان حقیقت، جان خود و کودک دنیا ندیده اش را قربانی کرد و مشتاقانه پای در قتلگاهی گذاشت که ثمره آن رسوایی معاندین حقیقت آسمانی ولایت بود.


«ام ابیها» تنها یک زن برخاسته از یک جامعه تازه شکل گرفته مدنی نبود که الفبای سیاست را در مقر حکومت رسول خدا(ص) با شریعت محمدی در هم آمیخته باشد، که او بانویی متفکر و دور اندیش بود که امروز زندگی اش را در راه رسیدن به آرمان آینده جامعه ای که نبی خدا(ص) آن را تشکیل داده بود، تقدیم کرد.

سخن گفتن از «فاطمه زهرا(س)»، تنها سخن گفتن از یک بانوی مبارز نیست، که گفتن از علت خلقت عالم هستی است؛ لولاک لما خلقت الافلاک، و لولا على لما خلقتک، و لولا فاطمة لما خلقتکما. این روزها و در ایام فاطمیه که به توصیه مراجع تقلید، بیش از گذشته به پاسداشت شهادت فاطمه(س) می گذرد، سخن از شخصیت و عملکرد دخت پیامبرخدا(ص) در محافل مذهبی و گاه برنامه های رسانه ای بیش از گذشته است. پیش از این، بیشتر در محافل مذهبی هنگامی که نام زهرای مرضیه برده می شد آنچه به ذهن مخاطب می رسید، بانویی قد خمیده بود که بین در و دیوار ناله اش به گوش می رسد، فرزندش قبل از تولد سقط می شود، پهلویش می شکند و در نهایت به واسطه این جراحتها از دنیا می رود. اما بی گمان فاطمه(س) که رسول خدا او را پاره تن خویش دانست و رضایت خویش و خدایش را در رضایت آن بانو قرار داد، چهره ای فراتر از این داستانها و رنج نامه ها دارد.

صدیقه طاهره(س) در دوران زندگی کوتاه خود تجربه های ارزشمندی را به دست داد که هر یک می تواند برای جهان شیعه دستمایه تحولی بنیادین در زندگی فردی و اجتماعی باشد. این ویژگی انحصار الگو پذیری از شخصیت جهانی فاطمه(س) را برای زنان، نقض کرده و به تعبیر حکیم متاله آیة ا... جوادی آملی؛ «مردم اعم از زن و مرد باید نسبت به بهره گیری از معارف علمی و عملی صدیقه کبری اهتمام داشته باشند».

آموزه های علمی و عملی که در زندگی آن حضرت تجلی یافته در عرصه های اخلاقی، علمی، اجتماعی و سیاسی ظهور می یابد. متاسفانه غفلت ما در پرداختن به همه دوران زندگی حضرت زهرا و داشتن نگاهی ساده انگارانه به ایام زندگی آن بانو در دوره پیامبرخاتم(ص)، و تمرکز بر دوره پس از رحلت پدر و ماجرای ولایت و فدک، جامعه شیعه را از رسیدن به همه ابعاد شخصیت ایشان محروم کرده است.

برای دست یافتن به شخصیت جامعی از حضرت زهرا لازم است فعالیتهای ایشان در دوره زندگی پیامبر در عرصه های مختلف اجتماعی و سیاسی در کنار دوره پر تنش پس از رحلت رسول خاتم مورد بررسی قرار گیرد. وجود مشکلات فرهنگی در حوزه حقوق زنان در آغازین سالهای بعثت حضرت محمد(ص)، و تلاش ایشان برای بستن پرونده «زن مظلوم» می طلبید تا نبی مکرم برای تحقق این امر الگویی عملی را به جامعه معرفی کند.

به گواه تاریخ؛ فاطمه(س) تجسم عینی گفتمان نبوی در حوزه به رسمیت شناختن حقوق زنان است. این یکی از مهمترین برنامه هایی است که دخت رسول خدا در ایام زندگی پدر برای تحقق گفتمان نبوی در حوزه زنان ایفا می کند و شاید به همین دلیل است که بانوی دوعالم در بین مسلمین به الگوی زنان شهرت یافته اند. علاوه براین، زهرای مرضیه(س) در روزگار حیات پدر بزرگوارشان، با مردی هم شأن و کفو خویش چون علی(ع) ازدواج می کند که خود ماجرای خواستگاری و ازدواج فاطمه(س)، علاوه بر بیان جایگاه و منزلت ایشان در عالم هستی به ترسیم شیوه صحیح زندگی فردی و تشکیل خانواده نیز می پردازد و نیز بسیاری از اصول اخلاقی که در جهان آن روز به فراموشی سپرده شده بود را در یک مراسم چند ساعته عروسی احیا می کند. داستانهایی چون ساده زیستی آن بانو، احترام به نظر زن در ازدواج، وجوب تأمین هزینه های زندگی توسط مرد، رابطه عاطفی بین پدر و دختر، گذشت از خواسته های زودگذر دنیا و بخشیدن لباس عروسی به مستمند و... تنها بخشی از دستاوردهای یک عروسی چند ساعته است که در گذر تاریخ برای ما به یادگار مانده است.

این داستانها تنها روایاتی برای مطالعه و تکان دادن سر به نشانه تایید نیست، بلکه هریک زمینه ساز تحولی عمیق در رویکرد ما به زندگی است. آنچه عنوان شد بیشتر به عنوان بخشهایی از زندگی شخصی حضرت زهرا شناخته شده است. حال آنکه تربیت فرزند و آموزش آن به نسلهای آینده، پرستاری از مجروحین جنگی و تعلیم و تربیت زنان مسلمان در عرصه علوم و معارف دینی از جمله فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی حضرت در روزگار حیات پیامبر است. اما در ایامی که پیامبر خاتم چشم از جهان فرو بست و به فرمان الهی ردای خلافت را برای علی(ع) به یادگار گذاشت، در اندک زمانی دستهای آلوده، امت پیامبر را متفرق و از مسیرهدایت خارج ساخت. از فاصله رحلت پیامبر تا شهادت فاطمه(س) تاریخی ترین روزهای زندگی آن حضرت رقم می خورد.

ولایت، با تاکید قرآن کریم حسن ختام رسالت پیامبر(ص) است. کنار گذاشتن ولی خدا از صحنه سیاست، مخالفت آشکار با دستورات قرآن و سفارشهای رسول خدا بود. این خلاصه آن چیزی بود که از حجة الوداع تا خانه نشینی علی(ع) از مقابل دیدگان فاطمه(س) می گذشت. فاطمه ای که با فرهنگ و گفتمان رسول خدا رشد یافته بود و از کودکی نمونه بارز حضور اصلح در عرصه های اجتماعی بود، چگونه می توانست در برابر به کج راهه رفتن شریعت پیامبر خاتم سکوت کند. این گونه بود که فاطمه(س) صرف نظر از زن یا مرد بودن، به عنوان اولین مدافع ولایت وارد عرصه سیاسی شد و در کوران فشارهای سیاسی به خاندان وحی تمام قد از حریم ولایت دفاع کرد. خطبه خوانی فاطمه در مسجد بخشی از دفاعیه ای است که او برای ممانعت از بازگشت به جاهلیت عربی در تاریخ ثبت کرد. گرچه مبارزات دختر پیامبر در ظاهر به بازپس گیری فدک و حکومت علی(ع) منتهی نشد اما آن حضرت برای رحلت خویش نیز برنامه ای تدوین کرد که ادامه همان مبارزه بود. وصیتنامه بانوی اسلام، یکی از سیاسی ترین وصیت نامه هایی است که تاکنون دیده شده، زیرا با تکیه بر مساله تشییع و تدفین شبانه، پرده از چهره کسانی که مقابل مبارزه زهرای مرضیه ایستادند و خانه اش را به آتش کشیدند تا ولی خدا را به محکمه بی عدالتی بکشانند، برداشت و خیال خام شکست «بانوی ولایت» را به کابوسی برای حاکمیت زور و تزویر مبدل ساخت.

پیوستن به خبرنامه